5. sınıf Türkçe ders kitabındaki metinlerin bibliyoterapik unsurlar açısından incelenmesi
Makaleler > Tam Makale · 2026
Yazarlar: Göksu ÇİÇEKLİ KOÇ, İSMET KOÇ
International Journal of Education and New Approaches, Diğer Kurumların Hakemli Dergileri, Uluslararası, Diğer Endeksler, 2026, cilt 9, ss 45-67
Özet
Bu araştırmanın amacı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında hazırlanan 5. sınıf Türkçe ders kitabındaki metinleri bibliyoterapik unsurlar açısından incelemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Veri kaynağını, 5. sınıf Türkçe ders kitabında yer alan toplam 30 metin (okuma, dinleme/izleme ve serbest okuma metni) oluşturmuştur. Veriler, Erdemir’in (2016) geliştirdiği 15 maddelik Bibliyoterapik Unsurlar Rubriği temel alınarak hazırlanan Bibliyoterapik Unsurlar Listesi aracılığıyla toplanmış, betimsel içerik analizi ve varlık–yokluk kodlaması yoluyla çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, incelenen tüm metinlerde en az bir bibliyoterapik unsurun bulunduğunu ortaya koymuştur. En sık temsil edilen unsurların “yeni değer, tutum ve davranışlar geliştirme” ile “çevreyi, toplumu ve dünyayı tanıma” olduğu belirlenmiştir. Buna karşılık, “anne, baba ve çocuk arasında çatışmaların çözüme ulaştırılması” unsurunun en sınırlı düzeyde temsil edildiği saptanmıştır. Ayrıca metinler arasında bibliyoterapik kapsayıcılık bakımından belirgin farklılıklar olduğu; bazı metinlerin çok yönlü bibliyoterapik içerik sunduğu, bazılarının ise daha sınırlı kaldığı görülmüştür. Sonuç olarak, ders kitabı metinlerinin öğrencilerin sosyal-duygusal gelişimini destekleme potansiyeli taşıdığı ancak bibliyoterapik unsurların metinlere dengeli ve sistematik biçimde dağıtılmadığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda metinlerin pedagojik açıdan güçlü ancak psikolojik derinlik açısından geliştirilebilir yönleri olduğu söylenebilir. Bu doğrultuda, ders kitabı yazım sürecinde bibliyoterapik unsurların daha planlı biçimde kurgulanması ve öğretim sürecinde metinlerin yapılandırılmış bibliyoterapi etkinlikleriyle desteklenmesi önerilmektedir.