Anadolu’daki Arapça Gerşûnî Tıp Yazmalarının İçeriği ve Kaynakları (16.–20. Yüzyıllar)

Bildiriler > Özet Bildiri · 2026

Yazarlar: Kadir ÇELİK, MUSTAFA YAVUZ

XVI. Türk Tıp Tarihi Kongresi, Türkiye, Eskişehir, Ulusal, Sözlü Sunum, Özet Bildiri, 2026-2026, ss 55-55

Özet

<p>Osmanlı&nbsp;Dönemi’nde&nbsp;Anadolu’daki&nbsp;tıbbî&nbsp;faaliyetler&nbsp;incelendiğinde,&nbsp;genellikle&nbsp;Türkiye’deki&nbsp;yazma&nbsp;eser&nbsp;kütüphanelerinde&nbsp;kayıtlı&nbsp;bulunan&nbsp;tıp&nbsp;metinleri&nbsp;ön&nbsp;plana&nbsp;çıkmaktadır.&nbsp;Bununla&nbsp;birlikte,&nbsp;farklı&nbsp;etnik&nbsp;ve&nbsp;dinî&nbsp;unsurları&nbsp;bünyesinde&nbsp;barındıran&nbsp;Osmanlı&nbsp;Anadolu’sunda,&nbsp;gayrimüslim&nbsp;cemaatlerin&nbsp;kendi&nbsp;mabetlerinde&nbsp;muhafaza&nbsp;ettikleri&nbsp;yazma&nbsp;eserlerin&nbsp;de&nbsp;var&nbsp;olduğu&nbsp;bilinmektedir.&nbsp;Söz&nbsp;konusu&nbsp;eserlerin&nbsp;dönemin&nbsp;tıp&nbsp;bilgisi&nbsp;ile&nbsp;uygulamalarına&nbsp;ışık&nbsp;tutabilecek&nbsp;nitelikte&nbsp;olduğu&nbsp;görülmektedir.&nbsp;Bu&nbsp;çalışma,&nbsp;bugüne&nbsp;kadar&nbsp;ekseriyetle&nbsp;Anadolu’daki&nbsp;yazma&nbsp;eser&nbsp;kütüphanelerinde&nbsp;bulunan&nbsp;metinlere&nbsp;odaklanan&nbsp;Osmanlı&nbsp;Dönemi&nbsp;Anadolu&nbsp;tıp&nbsp;tarihi&nbsp;araştırmalarından&nbsp;farklı&nbsp;olarak,&nbsp;Süryani&nbsp;harfleriyle&nbsp;Arapça&nbsp;kaleme&nbsp;alınmış&nbsp;tıp&nbsp;yazmalarını&nbsp;incelemektedir.&nbsp;Mardin,&nbsp;Midyat&nbsp;ve&nbsp;Diyarbakır’daki&nbsp;Süryani&nbsp;kiliselerinde&nbsp;korunan&nbsp;ve&nbsp;Hill&nbsp;Museum-Manuscript&nbsp;Library&nbsp;tarafından&nbsp;dijital&nbsp;ortama&nbsp;aktarılan&nbsp;bu&nbsp;yazmaların&nbsp;16.–20.&nbsp;Yüzyıllar&nbsp;arasında&nbsp;istinsah&nbsp;edildiği&nbsp;anlaşılmaktadır.&nbsp;Çalışma&nbsp;kapsamında&nbsp;tespit&nbsp;edilen&nbsp;ve&nbsp;dijital&nbsp;olarak&nbsp;kamusal&nbsp;erişime&nbsp;açılmış&nbsp;sekiz&nbsp;yazma&nbsp;eser&nbsp;bulunmaktadır.&nbsp;Anadolu’daki&nbsp;hekimlerin&nbsp;faaliyetlerine,&nbsp;tıp&nbsp;bilgisine&nbsp;ve&nbsp;uygulamalarına&nbsp;ışık&nbsp;tutan&nbsp;söz&nbsp;konusu&nbsp;eserlerde,&nbsp;GrekoRomen&nbsp;ve&nbsp;İslam&nbsp;tıp&nbsp;literatürünün&nbsp;yanı&nbsp;sıra,&nbsp;sınırlı&nbsp;ölçüde&nbsp;Avrupa&nbsp;tıp&nbsp;eserlerinin&nbsp;etkileri&nbsp;görülmektedir.&nbsp;Bu&nbsp;çalışma,&nbsp;Arapça&nbsp;Gerşûnî&nbsp;tıp&nbsp;yazmalarına&nbsp;odaklanarak&nbsp;Süryanilerin&nbsp;Osmanlı&nbsp;Anadolu’sundaki&nbsp;tıp&nbsp;bilgisi&nbsp;ve&nbsp;faaliyetlerini&nbsp;ortaya&nbsp;koymayı;&nbsp;Süryaniler&nbsp;özelinde&nbsp;Doğu&nbsp;ile&nbsp;Batı&nbsp;arasındaki&nbsp;bilgi&nbsp;alışverişini&nbsp;ve&nbsp;gayrimüslim&nbsp;cemaatlerin&nbsp;Anadolu&nbsp;tıp&nbsp;tarihindeki&nbsp;konumlarını&nbsp;değerlendirmeyi&nbsp;amaçlamaktadır.&nbsp;Böylelikle&nbsp;Osmanlı&nbsp;Dönemi&nbsp;Anadolu&nbsp;tıp&nbsp;tarihi&nbsp;kaynaklarına&nbsp;katkı&nbsp;sunulması&nbsp;hedeflenmektedir.&nbsp;</p><p></p><p><strong>Anahtar&nbsp;Kelimeler:</strong>&nbsp;Osmanlı&nbsp;Dönemi,&nbsp;Anadolu,&nbsp;tıp&nbsp;tarihi,&nbsp;Süryaniler,&nbsp;Arapça&nbsp;Gerşûnî&nbsp;yazmalar.&nbsp;</p>

Detay görüntüle