İZMİR MARŞI İLE ALTAY TAĞLARI ŞİİRİ ARASINDA METİNLER ARASI BİR İNCELEME
Makaleler > Tam Makale · 2026
Yazarlar: Sıla Ağlıç
Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, Uluslararası, 2026, ss 62-69
Özet
Bu çalışma, Türk dünyasının iki farklı coğrafyasında bağımsızlık mücadelesiyle ilişkilendirilen ‘‘İzmir Marşı’’ ile ‘‘Altay Tağları’’ adlı şiir arasındaki yapısal ve tematik unsurları karşılaştırmalı edebiyat yöntemiyle incelemektedir. Araştırmanın temel odağını, kökeni I. Dünya Savaşı yıllarında ortaya çıkan Kafkasya Marşı’na dayandırılan bu şiirin, farklı sosyo-politik koşullar altında nasıl yeniden üretildiği ve bir kültürel aktarım unsuru olarak farklı bağlamlarda nasıl anlam kazandığı oluşturmaktadır. Çalışmada, metinlerin edebî analizine geçilmeden önce Doğu Türkistan sahasının tarihsel arka planı Andrew D. W. Forbes’un Doğu Türkistan’daki Harp Beyleri (Doğu Türkistan’ın 1911–1949 Arası Siyasi Tarihi) adlı çalışması temel alınarak incelenmiştir. Özellikle 1930’lu yılların başında Jin Shuren yönetiminin uyguladığı vergi politikaları sonucu ortaya çıkan Kumul İsyanı ve bu süreçte Sabit Damolla öncülüğünde 12 Kasım 1933’te ilan edilen Doğu Türkistan Türk-İslam Cumhuriyeti, Altay Tağları marşında görülen epik anlatımın tarihsel zeminini oluşturmaktadır. Çalışmada, her iki metnin yapısal özellikleri hece ölçüsü, kafiye örgüsü ve nazım birimi açısından ayrıntılı olarak analiz edilmiştir. Bu analizler sonucunda, anonimleşmiş bir kökene sahip olan metinlerin, fonetik ve morfolojik değişimlere uğrasa da vatan sevgisi ve bağımsızlık gibi anlamsal çekirdekleri muhafaza ettiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, İzmir Marşı ile Altay Tağları arasındaki ilişkinin tesadüfi bir benzerlikten öte; tarihsel süreçler, siyasi kırılmalar ve toplumsal bellek üzerinden şekillenen dinamik bir kültürel aktarım süreci olduğu ortaya konulmuştur.