Radioprotection in Nuclear Medicine Diagnosis and Treatment Applications
Makaleler > Tam Makale · 2023
Yazarlar: Fazilet Zümrüt BİBER MÜFTÜLER
Nuclear Medicine Seminars, Diğer Kurumların Hakemli Dergileri, Uluslararası, Scopus, 2023, cilt 9, ss 84-89
DOI: 10.4274/nts.galenos.2023.0011
Özet
© Telif Hakkı 2023 Türkiye Nükleer Tıp Derneği / Nükleer Tıp Seminerleri, Galenos Yayınevi tarafından yayınlanmıştır. GirişBilindiği üzere iyonlaştırıcı radyasyonun maddeyle en önemli etkileşimi iyonlaşmadır.İyonlaştırıcı radyasyon ve radyoaktivitenin keşfiyle birlikte, yeni teşhis ve tedavi yöntemlerinde radyasyonun kullanımı giderek artmıştır.Ancak yararlarının yanı sıra içerdiği risklerin anlaşılması üzerine, radyasyonla çalışanların korunması gerekliliği ortaya çıkmıştır.İyonlaştırıcı radyasyonun biyolojik etkilerine ilişkin ilk gözlemler kanser tedavisinde X-ışınının kullanımıyla ilk deri yanıkları ve X-ışınına bağlı ilk kanser olguları ile mesleki maruz kalmaya bağlı ilk lösemi ve akciğer kanseri olguları rapor edilmiştir.İyonlaştırıcı radyasyonun doğrudan (direkt) ve dolaylı (indirekt) olmak üzere iki farklı etki mekanizması bulunmaktadır.Doğrudan (direkt) etki; iyonlaştırıcı radyasyonun DNA ile doğrudan etkileşmesi ile oluşan DNA hasarı, dolaylı (indirekt) etki ise su moleküllerinin iyonizasyonu sonucu oluşan serbest radikallerin (OH•, H•, H 2 O 2 gibi) hücre molekülleri ile etkileşimi ile ortaya çıkan hasardır.Şekil 1 iyonlaştırıcı radyasyonun primer etkileri ile klinik olarak gözlemlenebilen, rastgele olan ve olmayan etkiler arasındaki ilişkiyi göstermektedir (Şekil 1) (1).Radyasyonun biyolojik etkilerinin belirlenmesinde, radyasyonun çeşidi (alfa, beta vb.), doz hızı, absorblanan toplam radyasyon dozu, alınan doz süresi, radyasyona maruz kalan vücut kısmı önemli unsurlardır (1,2).Radyasyona maruz kalan bir hücre ya mutasyona Ya zış maAd re si/Ad dressforCor res pon den ce