Animalizasyon Yoluyla Osmanlı’nın Ötekileştirilmesi: Puck Dergisi Karikatürlerinde Hindi Figürü
Makaleler > Tam Makale · 2026
Yazarlar: ÖZGÜR GÜLBUDAK
Turcology Research, Uluslararası, 2026, ss 846-860
DOI: 10.62425/turcology.1786140
Özet
Bu makale, 1877–1911 yılları arasında yayımlanan Puck Dergisi’nde Osmanlı Devleti’ni “hindi” figürüyle temsil eden beş karikatürü animalizasyon kavramı çerçevesinde incelemektedir. Animalizasyon, birey veya devletlerin hayvansı imgelerle resmedilmesi yoluyla özellikle küçültücü, dışlayıcı ve ideolojik anlamlar yüklenen bir temsil stratejisidir. Osmanlı’nın Batılı karikatürlerde hindi figürüne indirgenmesi, dönemin emperyalist ideolojilerinin ve oryantalist söyleminin görsel düzlemdeki önemli bir yansıması olarak değerlendirilmektedir. Bu görsel metafor, Osmanlı’nın uluslararası politikada zayıf, edilgen ve alaya açık konumunu simgelerken, aynı zamanda Doğu-Batı ilişkilerinde tahakküm ve hiyerarşi dinamiklerine dikkat çekmektedir. Makalenin görsel analiz yönteminde Erwin Panofsky’nin ikonografik ve ikonolojik eleştiri yönteminden yararlanılmıştır. Dönemin önemli Amerikalı karikatüristleri Joseph Keppler, Bernhard Gillam, John Samuel Pughe ve Louis M. Glackens’in eserleri üzerinden yapılan çözümlemeler, Osmanlı’nın içinde bulunduğu kırılgan dış politika durumunu ironik ve eleştirel bir anlatımla ortaya koymaktadır. Karikatürlerde İngiltere’nin aslan, Rusya’nın ayı gibi güçlü ve tehditkâr hayvanlar olarak temsil edilmesi, Osmanlı’nın ise hindi figürüyle animalize edilmesi, onu hem siyasi bir nesne hem de alaya açık bir kurban olarak konumlandırmaktadır. Bu hayvan metaforları, sadece ulusal kimlikleri sembolize etmekle kalmaz, aynı zamanda dönemin Batılı kamuoyuna dönük jeopolitik mücadeleleri ve emperyalist çıkar çatışmalarını anlamlandırmak için güçlü ve etkili bir görsel dil sunar. Özellikle Osmanlı’nın hindi figürüyle betimlenmesi, yenilmeye mahkûm bir kurban imgesi aracılığıyla emperyalist iştahı ve diplomatik ikiyüzlülüğü eleştirmekte, Doğu’ya yönelik sömürgeci ve tahakkümcü söylemlerin somut bir görsel örneğini teşkil etmektedir. Puck Dergisi’ndeki hindi temalı animalizasyon örnekleri, Osmanlı’nın dönemin uluslararası siyaseti içindeki konumunu ve Batılıların Doğu algısını anlamak açısından önemli bir kaynak niteliğindedir.