SOSYAL JETLAG VE KRONOTİP MESTRUAL SEMPTOMLARI ETKİLER Mİ?"
Bildiriler > Özet Bildiri · 2023
Yazarlar: Özlem DEMİREL BOZKURT, Nazmiye ÇIRAY, Aylin TANER
5. Uluslararası Genç Araştırmacı Öğrenci Kongresi, Türkiye, Antalya, Uluslararası, Sözlü Sunum, Özet Bildiri, 2023-2023, ss 216-217
Özet
<p><strong>Giriş ve Amaç: </strong>Sirkadiyen ritmin düzensiz olmasının, adet döngüsü düzensizliğine ve/veya dismenoreye neden olduğu bilinmektedir. Bununla birlikte, kronotip ve sosyal jetlag ile menstrual semptomlar arasındaki ilişki tam olarak açıklığa kavuşturulmamıştır. Bu derleme menstrual semptomlara sosyal jetlag ve kronotipin etkisini incelemek amacıyla sunulmuştur.</p><p><strong>Yöntem: </strong>Google Akademik, Pubmed veri tabanlarında “menstrual semptomlar, kronotip, sosyal jetlag” anahtar kelimeleri kullanılarak tarama gerçekleşmiş, tam metni yayınlanmış makaleler ve derlemeler incelenmiştir.</p><p><strong>Bulgular: </strong>Menstrual semptomlar, adölesan kızların yaklaşık %75’i gibi büyük bir çoğunluğunu etkileyen ve yaygın bir şekilde tıbbi tedavi gereksinimine neden olan bir durum olarak karşımıza çıkmaktadır. İnsanlarda fizyolojik ve davranışsal süreçler, iç sirkadiyen saatler tarafından otonom olarak üretilen yaklaşık 24 saatlik döngüler ile meydana gelmektedir. Serbest günler ve çalışma/okul günleri arasında uyku-uyanıklık döngülerinde görülen tutarsızlık sosyal jetlag olarak ifade edilmektedir. Menstrual semptomlar, fiziksel ve zihinsel durumlardan ve yaşam tarzlarından etkilenmekte olup uyku düzeni menstrual semptomları etkilemektedir. Pandemi döneminde gençlerin uyku durumu daha çok etkilenmiştir. Yapılan çalışmalarda, akşamcıl tipe sahip adölesanların karın ağrısı, somatik şikayetler, kaygı, yorgunluk ve kısa menstrual siklus semptomlar yaşadığı, üniversite öğrencileri arasında akşamcıl tipe sahip olmanın adet ağrısı ve depresyon ile ilişkili olduğu belirtilmiştir. Kore'de yürütülen bir çalışmada, düzensiz menstrual siklusu olan adölesanların düzenli menstrual siklusu olanlara göre daha kısa uyku süresi ve daha yüksek depresif ruh hali gösterdiği bulunmuştur. Başka bir çalışmada adölesan kızlarda akşacıl tip, sabahcıl tiplere göre daha fazla dismenore ve daha kısa adet süresi ile ilişkili olduğu belirtilmektedir. Yapılan çalışmalarda sosyal jetlagın şiddetli menstrual semptomlarla ilişkili önemli bir faktör olduğu ifade edilmektedir.</p><p><strong>Sonuç: </strong>Sonuç olarak sirkadyen ritmin bozulması ve sosyal jetlag, menstrual semptomları dolayısıyla üreme sağlığını olumsuz etkileyebilmektedir. Menstrual semptomları yönetmek ve yaşam kalitesini arttırmak için sirkadyen ritmin ve uyku-uyanıklık döngülerinin düzenli olmasının önemini belirten eğitimler planlanabilir.</p><p><strong>Anahtar Kelimeler: </strong>Menstrual semptomlar, kronotip, sosyal jetlag</p>