Davranış Değiştirme Teknikleri Taksonomisi: Türkçe Çevirisi ve Psikoloji Araştırmalarında Kullanımı
Makaleler > Derleme · 2026
Yazarlar: Onur Cem Doğru, Mehmet PEKER, Yeşim Yavaşlar Doğru
Türk Psikoloji Yazıları, Diğer Kurumların Hakemli Dergileri, Uluslararası, APA PsycInfo, 2026, cilt 29, ss 45-87
DOI: 10.31828/tpy13019979
Özet
<p>Davranış değiştirme sağlık, gelişim, iş ve örgüt, eğitim ve klinik uygulamalar başta olmak üzere birçok psikoloji alt alanında temel bir hedef olarak öne çıkmaktadır. Ancak farklı disiplinlerde yürütülen müdahale çalışmalarında kullanılan yöntemlerin ve tekniklerin ortak bir dil ile kullanılamaması, bilimsel birikimin karşılaştırılabilirliğini ve birikimli ilerlemesini sınırlamaktadır. Bu soruna çözüm sunmak amacıyla geliştirilen Davranış Değiştirme Teknikleri (DDT) Taksonomisi v1, farklı davranışlara yönelik müdahalelerde kullanılan teknikleri sistematik bir şekilde tanımlamakta ve sınıflandırmaktadır. Bu çalışmanın amacı, DDT Taksonomisi v1’i Türkçeye kazandırmak, okuyuculara nasıl kullanılacağını örneklerle tanıtmak ve bu sistemin farklı davranış türlerine uygulanabilirliğini göstermektir. Bu bağlamda fiziksel aktiviteyi artırma, gençlerde saldırganlığı azaltma ve iş yerinde güvenlik davranışlarını geliştirme gibi örnek davranışlar üzerinden seçili DDT’lerin nasıl kodlanabileceği ve uygulanabileceği gösterilmiştir. Ayrıca, taksonominin bazı metodolojik ve yapısal sınırlılıklarına da değinilmiş ve uygulamalarda nasıl kullanılabileceğine dair öneriler sunulmuştur. Çalışma araştırmacıların ve uygulayıcıların davranış değiştirme süreçlerinde ortak bir terminoloji kullanmalarını teşvik ederek, DDT Taksonomisinin Türkçe alan yazında etkin bir biçimde kullanılmasına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.</p>